Taalpilots

‘C-kinderen die eerst A of B waren gaan eigenlijk slecht.’

Het verbeteren en op niveau houden van taal/leesresultaten vergt voortdurend aandacht. Op de studiedag op 17 februari van de taalpilot Wowon in Noord-Holland (vijftien openbare scholen) bespreken de schooldirecteuren de belangrijkste onderwerpen: hoe ga je om met toetsen, hoe motiveer je de leerkrachten en hoe hou je goede resultaten vast?

Thema: Opbrengstgericht werken

‘Het kan lastig zijn om taalleesbeleid op de agenda te houden’, zegt Irene Ruigentuin, directeur van de Kelderswerf in Obdam. ‘Vooral als er wisselingen plaatsvinden en er veel nieuwe leerkrachten zijn. Je moet het om de twee jaar opnieuw aan de orde stellen.’ Dat klopt, vindt Leo van Aartrijk van De Ieveling in Avenhorn ‘Maar dat geldt ook voor andere trajecten. Je moet het vlammetje steeds opnieuw aanblazen, soms ook door scholing.’

Doelen vasthouden
Op de conferentie van Opbrengstgericht werken in Heerhugowaard heeft Irene Ruigentuin een workshop gevolgd over doelen. ‘De leerkracht moet eigenaar zijn. Hoe doen jullie dat?’ Wim Koorndijk van De Koet in Midwoud ziet dat opvattingen aan het veranderen zijn, maar dat de ene leerkracht de lat anders legt dan de andere. ‘We willen werken aan prestatie en niet meer accepteren dat kinderen achterblijven. Als leerkrachten niet accepteren dat er druk op komt te staan, moet je ze overtuigen. We krijgen steeds nieuwe inzichten. Vroeger was AVI 9 in groep 7 acceptabel. Maar Kees Vernooy zegt: zorg ervoor dat kinderen voor hun negende levensjaar AVI 9 hebben.’ Irene ziet leerlingen die eind groep 5 AVI 9 halen, soms afzakken in groep 6/7/8. ‘Je moet het bijhouden als je na groep 5 je doelen wil vasthouden.’

Toetsen analyseren
Leo analyseert op zijn school de toetsen met het team. ‘Je kan aan je team vragen hoe het komt dat er verschillen zijn’ John van Bemmelen van de Kraaienboom in Benningbroek bespreekt de toetsen van de afgelopen drie jaar. ‘Ik ben begonnen met een toets waarbij alle groepen goed hadden gescoord. Dan is de vraag: Wat doen we goed? Het gaat om het gesprek.’ Niko Dol, van De Akker in Opmeer en De Adelaar in Hoogwoud vult aan: ‘Als een leerkracht zegt: het is een zwakke groep, zijn de verwachtingen te laag. Nu zijn we centraal begonnen om de lat hoog te leggen. De Inspectie geeft aan wat daarvoor nodig is: genoeg leertijd, goed leerstofaanbod, effectieve  instructie. De brochure De sterke basisschool *) geeft prima handvatten.’

Betrouwbaarheid en houdbaarheid
Verschillende toetsen geven verschillende scores. Dat maakt het lastig om de betrouwbaarheid van toetsen te beoordelen. Bovendien geven citotoetsen alleen zicht op het cognitieve aspect. ‘Het is belangrijk om ook sociaal-emotionele aspecten mee te nemen’, zegt Niko. ‘Dat merk ik ook in functioneringsgesprekken met leerkrachten.’ Niko vraagt zich af hoe houdbaar toetsen zijn. ‘Voor Begrijpend Lezen hadden we Cito, maar die blijkt helemaal niet begrijpend lezen te toetsen. Hoe weet je welke toetsen de juiste zijn?’

Zwakke C-leerling
John merkt op dat de focus vaak vooral ligt op de leerling aan de onderkant. ‘Maar de leerling aan de bovenkant, daar weten  we weinig van. Daar kunnen we meer winst halen. Wim valt hem bij: ‘Ook bij de zwakke C-leerling. We richten ons op D/E, de opbrengsten zijn daar minimaal. Het C-niveau is wel omhoog te krijgen.’ John: ‘C-kinderen die eerst A of B waren gaan eigenlijk slecht.’

Groepsplannen
De meeste scholen maken een omslag van individuele handelingsplannen naar groepsplannen waarin een jaargroep in drie niveaus wordt opgedeeld. Leerkrachten zijn positief: het scheelt werkdruk. Kleine scholen hebben een probleem: een groep telt al drie leerjaren, dat zijn dus negen niveaus. Daarom halen leerkrachten op een kleine school wel leerlingen uit de klas om RALFI-lezen te doen of woordenschat te oefenen. De directeuren zien ook andere ontwikkelingen op zich af komen. Wim: ‘Er komen referentiekaders aan, en ontwikkelingsperspectief. Daarom hebben we de inspectie uitgenodigd om toe te lichten hoe we moeten werken.’

*) Zie: http://www.onderwijsinspectie.nl/site/actueel/publicaties/De+sterke+basisschool.html

Projectbureau Kwaliteit, februari 2010