Taalpilots

‘De leerkracht is heel belangrijk’
OBS De Plataan in Pernis

Technisch lezen in de onderbouw, begrijpend lezen in de midden- en bovenbouw, woordenschat en spelling: op alle terreinen is OBS De Plataan in Pernis vooruit gegaan. Succesfactoren:  professionalisering van leerkrachten, tijd en opbrengstgericht werken.

Thema’s: Technisch en begrijpend lezen, opbrengstgericht werken

‘De eerste insteek was technisch lezen’, vertelt intern begeleider Willy van Aalst van OBS De Plataan in Pernis. ‘Maar toen we daarmee bezig waren, volgden woordenschat, begrijpend lezen en spelling al snel.’ De school startte drie jaar geleden met de Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden. De eerste stap was om de leerkrachten verder te professionaliseren. ‘Daarbij ging het om: wat is goed leesonderwijs, welke manieren zijn daarvoor, hoe werk je met directe instructie, hoe werk je met verschillende instructiegroepen’, vertelt Willy. ‘Zowel vakinhoudelijke als pedagogisch-didactische kennis en vaardigheden kwamen aan de orde.’

Doelgericht
Er zijn heldere streefdoelen geformuleerd: 75 procent moet een A, B of C-score halen op alle onderdelen van de Cito-toetsen. Gemiddeld wordt dit doel gehaald. Voor het lopende schooljaar is het streven om het aandeel van de C-scores te verminderen. Willy: ‘Als dat niet lukt gaan we kijken wat we moeten doen. De leerkrachten kijken nu eerst naar hun eigen aandeel. Het gaat niet om wat er vorig jaar is gebeurd, we hebben met de situatie van nu te maken.’ Ook wordt ervoor gezorgd dat er niet alleen aandacht is voor de D- en E-kinderen, maar ook voor de goede lezers. ‘Als een kind in groep 3 al kan lezen, gaat het op eigen niveau verder. In de bovenbouw is veel vrijheid van leesstof.’

Tijd
Voldoende tijd voor lezen is een cruciale factor, daarvan is het team van De Plataan zich erg bewust. ’s Ochtends wordt er precies om half 9 gestart met een half uur schoolbreed lezen. In groep 3 aan de hand van Veilig leren lezen of werkbladen, in groep 5 tot en met 8 met Nieuwsbegrip of in een zelf gekozen boek of tijdschrift. Zwakke lezers krijgen in dit half uur extra instructie. Bovenbouwleerlingen lezen  daarnaast aan de hand van Goed Gelezen, in de onderbouw wordt er in totaal anderhalf uur per dag aan lezen besteed. ‘Je moet die tijd goed bewaken’, zegt Willy. ‘Dat betekent ook keuzes maken. We beperken bijvoorbeeld onze bezoeken aan musea, omdat dat zoveel tijd kost.’

Robuuste taal
Een groot deel van de uitvoering van het taalbeleid is samen met CED Groep in Rotterdam gebeurd in het programma Robuuste taal . ‘De schoolleider en de intern begeleider hebben via de taalpilot-bijeenkomsten snel het doel voor ogen, maar dat blijft een beetje afstandelijk voor de rest van het team. Met CED hebben we het echt in de praktijk vormgegeven: de invoering van groepsplannen,  effectieve leestijd, et cetera. Dat heeft de afgelopen twee jaar veel effect gehad op het onderwijs. Ook opbrengstgericht werken, trendanalyses maken en interpreteren, hebben we samen met CED ingevoerd.’

Als team verantwoordelijk
Hoe meer de manier van werken met lezen is ingeslepen, hoe meer aandacht er vrij komt voor andere vakgebieden, bijvoorbeeld rekenen. Maar lezen blijft regelmatig terugkomen op de agenda, zegt Willy. ‘We moeten iedereen gemotiveerd houden om leesonderwijs te geven zoals we hebben afgesproken. Nieuwe collega’s moeten we daarin meenemen. Het materiaal is er, de organisatie staat op poten, iedereen is zich ervan bewust dat het aandeel van de leerkracht van wezenlijk belang is. Wat we ook zien is dat collega’s zichzelf verder professionaliseren. Ze gaan bijvoorbeeld bij elkaar kijken in de klas. We zijn gezamenlijk met het hele team verantwoordelijk voor het leesonderwijs in de hele school. Onze neuzen staan dezelfde kant op.’

Schoolkenmerken
De Plataan in Pernis telt 125 leerlingen. In het schooljaar 2010-2011 is er een combinatieklas 7/8. De groepen 3 en 4 hebben ’s morgens apart les en worden ’s middags samengevoegd.

PO-Raad/Projectbureau Kwaliteit, oktober 2010