Taalpilots

Podiumoptreden goed voor taal

Een liedje zingen, een toneelstukje opvoeren of een mop vertellen gaat niet zonder taal. Op Basisschool Jules Verne in Hoorn worden daarom de leerlingoptredens ingezet voor het verbeteren van mondelinge taalvaardigheid.

Thema: mondelinge taalvaardigheid

Klik hier voor een beschrijving van de taalpilots op Jules Verne

“Al een jaar of zes organiseren we regelmatig leerlingoptredens”, vertelt Peter Ursem, taalcoördinator van OBS Jules Verne in Hoorn. “Het programma bestaat meestal uit liedjes, dans, playback-show, een toneelstukje. Nu we bezig zijn met de taalpilots proberen we alle mogelijkheden uit te buiten en we zagen dat we de optredens nog meer voor taal kunnen benutten.”

Tekst uit je hoofd
Voor de optredens moeten kinderen een stuk tekst uit hun hoofd leren: een gedichtje, de rollen van een toneelstukje of een mop. “Op die manier zorg je ervoor dat kinderen een soort sjabloon opslaan van goede Nederlandse zinnen. Liedjes zijn blauwdrukken van Nederlands. Bovendien helpen ritme en melodie bij de inprenting. Bij versjes en gedichtjes zie je dat ook. Ze zijn evenals liedjes goed herhaalbaar. Ook een mop moet in goede zinnen verteld worden, en verstaanbaar zijn.” In de klas oefenen leerlingen onder leiding van de leerkracht hun voordracht. “Dat zijn talige momenten. Op die manier koppelen we taalverwerving aan de vrolijke sfeer van de podiumkunst.”

Taalverhaal
Wat ook meespeelt is dat op de Jules Verneschool een nieuwe taalmethode wordt ingevoerd. “Taalverhaal leent zich goed voor het organiseren van optredens. Dit jaar is de methode in groep 4 en 5 ingevoerd, volgend jaar volgen 6, 7 en 8. Met name in het aanbod mondeling Nederlands biedt de methode veel mogelijkheden tot toneelexpressie. Het organiseren van optredens vloeien dan bijna organischvanuit de thema's.”

Gedichten
Dit jaar zijn alle leerlingen bezig geweest met het zelf schrijven en voordragen van gedichten. “In het kader van de landelijke wedstrijd ‘Als dichters dansen’ hebben we in de klassen uitgebreid aandacht geschonken aan het schrijven van gedichten. Het thema van de wedstrijd sprak niet iedereen aan, maar de hele school heeft wel meegedaan met gedichten schrijven. Die gedichten zijn ook voorgedragen.”

Gala-optreden
De hele school komt kijken naar de optredens. Ouders worden via de wekelijkse nieuwsbrief op de hoogte gebracht. “We zijn ook een sportieve basisschool. We vinden het belangrijk dat je een prestatie durft neer te zetten. De optredens zijn een soort voorrondes voor een gala-optreden. Leerlingen kunnen stemmen op elkaar. Boegeroep komt wel voor, maar daar praten we over en het wordt dan ook minder.” De ouders van de leerlingen zijn voor het grootste deel laag opgeleid en hebben een niet-Nederlandse achtergrond. “Een groep die moeizaam naar school te halen is”, zegt Peter. “Maar bij een gala-optreden is het afgeladen, er komen ook familieleden mee.”

Kalender
“Volgend jaar willen we structureel en in samenhang met de methode de creatieve mogelijkheden benutten”, vertelt Peter. “We maken een kalender van optredens. We willen meer werken met teksten op papier, dus echt toneelstukjes uit het hoofd leren.” De optredens blijven wel eenvoudig. “Natuurlijk kleden de acteurs zich wel mooi aan en komen er ook voorwerpen aan te pas. Maar we gaan niet uitgebreid decors maken bijvoorbeeld. Het blijft gaan om de taal.”

Tip 1: goed plannen
“Vroeger was het wel eens zo dat er een optreden aan kwam en dat leerkrachten dan nog snel iets moesten organiseren. Nu zijn er vaste leerkrachten die de optredens plannen en aangeven op de kalender, inclusief de voorbereidingstijd. Ze bedenken ook welke talige optredens er mogelijk zijn: voorlezen, gedichtenwedstrijd, et cetera. We wisselen de talige optredens af met de ‘ouderwetse’ optredens van dansen en playback.”

Tip 2: maak er een feestje van
“We zien het podiumoptreden als een feestje. Het is een kans om te groeien, om iets te laten zien. We nodigen ook buurtbewoners uit. In hetzelfde gebouw als de school is ook een seniorenflat, als we deze bewoners uitnodigen maken we er echt iets speciaals van.”

Tip 3: laat leerlingen presenteren
De optredens worden aan elkaar gepraat door een presentator. Dat kan een leerkracht zijn in opgepimpte soap-kleding, maar we laten ook leerlingen presenteren en kleine interviewtjes doen op het podium. Dat is zeer enerverend voor ze, en erg nuttig.”

Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden, januari 20