Jules Verne in Utrecht
Doorgaande leerlijn
In de Utrechtse wijk Ondiep staat openbare basisschool Jules Verne. Van de 185 leerlingen is ongeveer eenderde van allochtone afkomst en heeft eenderde laag opgeleide autochtone ouders. In augustus 2007 is de school gestart met de taalpilot.
‘Vorig jaar behaalde een groot deel van groep 3 met lezen geen AVI-2’, vertelt intern begeleider Anja van Impelen. ‘Omdat dit een criterium is voor deelname aan de taalpilots, kwamen we hiervoor in aanmerking. Maar meestal halen we wel AVI-2, en aan het eind van groep 8 behaalt iedereen AVI-9. En de meesten halen dat natuurlijk al eerder.’ De school heeft geen taalcoördinator. Anja van Impelen neemt als intern begeleider, samen met de directeur, de taken op zich die samenhangen met de uivoering van de taalpilot.
Estafette
De school was al begonnen met het invoeren van Estafette. ‘Lezen was altijd al een speerpunt. We hebben ook een leesplan opgesteld’, vertelt Anja van Impelen. ‘Met de taalpilot kunnen we het taal- en leesonderwijs verder intensiveren. Zo schaffen we bijvoorbeeld Veilig Leren Lezen, de tweede maanversie, aan voor groep 3.’
Bewust bekwaam
In de klas verandert de aanpak van de leerkracht. ‘We gaan in de kleuterbouw de kring intensiveren, zodat meer kinderen taal gaan gebruiken, en je alle tijd opimaal benut’, legt Anja van Impelen uit. ‘Daarnaast besteedt de school veel aandacht aan woordenschatontwikkeling. We zijn aan de slag gegaan met Met Woorden In Weer. Maar dat kost heel veel tijd. Daarom voeren we dat geleidelijk in.’ Een andere verandering is dat de leerkracht zelf gaat toetsen. ‘We willen dat de leerkracht zelf registeert wat hij of zij doet, wat ze aanbiedt, welke woorden ze selecteert. Niet als controlemiddel, maar om een soort naslagwerk aan te leggen. We willen de leerkracht “bewust bekwaam” maken.’
Tijd efficiënt gebruiken
Deelnemers aan de taalpilots krijgen externe ondersteuning. Op de Jules Verneschool worden de directeur en de intern begeleider gecoacht door een medewerker van onderwijsbegeleidingsdienst Eduniek. Anja van Impelen: ‘We hebben samen groepsbezoeken afgelegd. We bekijken dan met de leerkracht wat verbeterd kan worden, hoe bijvoorbeeld de tijd efficiënter kan worden benut. Het gaat er niet om dat je iemand beoordeelt, maar om te ondersteunen met praktische tips en handvatten. Bij de eerste ronde groepsbezoeken, die nu is afgerond, werden de directeur en ik gecoacht. De tweede ronde zullen we zelfstandig uitvoeren.’
Utrechtse scholingsbijeenkomsten
In Utrecht wordt de taalpilot vormgegeven door de organisatie voor onderwijsontwikkeling CPS. Het CPS organiseert voor de zeven deelnemende scholen bovenschoolse scholings- en voorlichtingsbijeenkomsten. ‘Er zijn aparte bijeenkomsten voor de leerkrachten van de verschillende bouwen, voor de ib-ers en voor de schoolleiders’, vertelt Anja van Impelen. ‘Zo kun je goed ervaringen uitwisselen en informatie op maat krijgen.’
Doorgaande lijn
De scholing richt zich voornamelijk op de groepen 1 tot en met 4. Anja van Impelen vindt dat jammer. ‘De leerkrachten van groep 4, 5 en 6 betrekken we vanzelfsprekend bij de scholing omdat we Estafette aan het invoeren zijn. Maar we willen dat leerkrachten van groep 7 en 8 ook deelnemen. Veel aandacht gaat naar de onderbouw. Dat is wel begrijpelijk, maar als je geen aandacht hebt voor het vervolg verlies je het effect. Wij willen dat de doorgaande lijn goed zichtbaar is.’ Samen met Eduniek buigt Anja van Impelen zich over methodes die in de midden- en bovenbouw kan worden gebruikt.
Succesfactoren
‘We stellen onze doelen zo hoog mogelijk’, zegt Anja van Impelen. ‘Hoog inzetten is belangrijk om succes te behalen. Daarbij is de inzet van Eduniek erg waardevol voor ons. De extern begeleider heeft een positief en motiverend effect, vooral doordat ze praktisch ingesteld is. Een andere succesfactor is het zichtbare resultaat van een andere aanpak. Leerkrachten die al lang volgens dezelfde methodiek werken, en er tegenop zagen om het lezen op een andere manier in te richten, boeken nu meer vooruitgang en raken daardoor enthousiast. Het is vooral heel belangrijk dat we openstaan voor nieuwe manieren van werken, en niet vasthouden aan gewoontes.’
Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden, 16 november 2007
|
|
Implementatiekoffer