Taalpilots

Beter lezen met Boeiend Onderwijs

Het concept Boeiend Onderwijs biedt veel handvatten om het taalleesonderwijs te verbeteren, vindt het team van locatie Lindenheuvel van obs Duizendpoot in Geleen. Ook ouders spelen hierbij een rol. 

Thema's: Begrijpend lezen, Ouders en Lezen

"We werkten hard, maar de resultaten bleven uit. Dus toen het bovenschools management ons vroeg of we er iets voor voelden deel te nemen aan de Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden, hebben we gelijk ‘ja’ gezegd.” Aan het woord is Jolanda Kleijn, directeur van de locatie Lindenheuvel van openbare basisschool Duizendpoot in Geleen. De locatie Lindenheuvel telt 170 leerlingen. De school staat in een gemengde wijk, ongeveer een kwart van de leerlingen heeft allochtone ouders.

Boeiend Onderwijs
De Duizendpoot werkt sinds 2000 met het concept Boeiend Onderwijs. Dit concept omvat onder meer pedagogisch-didactische inzichten als meervoudige intelligentie, coöperatief leren en systeemdenken. “Vanuit dit concept hebben we naar het onderwijs gekeken”, vertelt Jolanda. “Wij gebruikten in de voor- en vroegschoolse educatie het programma Piramide. Maar dat is te veel een keurslijf. Op de andere locatie van Duizendpoot gebruiken ze Speelplezier. Dat sluit veel beter aan bij onze opvattingen en visie, leerkrachten spelen gericht met de kinderen en kunnen beter aansluiten bij hun beleving. We willen dit programma op onze locatie ook invoeren. Helaas loopt het enige vertraging op door ziekte van een leerkracht.”

Visueel maken
Het leesonderwijs was in groep 3  in orde door Veilig Leren Lezen, maar in groep 4 werd er daarna te weinig gelezen en liet ook de instructie te wensen over, bleek uit de analyse bij de start van de taalpilots. “Er waren te weinig boeken, er was te weinig gerichte instructie. In de kleuterbouw werd er ook te weinig aan gedaan.” Nu zijn er heldere afspraken gemaakt met het team. In groep 1 en 2 moeten kleuters minimaal vijftien letters leren. In alle klassen is een bibliotheekje ingericht met een ruime keus aan leesmateriaal. Er wordt meer tijd uitgetrokken voor lezen. Schoolbreed wordt er iedere dag een half uur gelezen, waarbij vormen als ‘maatjeslezen’ en ‘voordrachtlezen’ worden ingezet. “In de groepen 3 en 4 zetten we hiervoor ook leesouders in. We gebruiken het interventieprogramma Connect voor de zwakke lezers, en ook wordt er iedere dag in iedere klas voorgelezen. Voor groep 4 tot en met 8 hebben we een nieuwe methode voor begrijpend lezen aangeschaft, Tekstverwerken. Daar zijn we erg tevreden over, de kinderen vinden begrijpend lezen niet meer ‘stom’. We werken daarbij vanuit systeemdenken, en dan kun je heel veel toepassen. Systeemdenken is een manier om complexe structuren zichtbaar te maken, oorzaak-gevolg-relaties bijvoorbeeld. Visueel maken van een verhaal helpt bij het onthouden ervan. Kinderen maken gedragspatroongrafieken, relatiecirkels over het verhaal, hoe het verloopt, hoe de hoofdpersoon zich voelt op verschillende momenten, hoe ze zich zelf voelen, enzovoort.”

Ontwikkelboek
Ouderbetrokkenheid is vanuit de missie van de school – samen leren - erg belangrijk. Maar het contact met de ouders was in de loop der jaren verminderd. “We hebben veel jonge leerkrachten”, vertelt Jolanda. “Ouders werden als een beetje bedreigend gezien.” Jolanda zette een – meer ervaren - ib’er in om de ouderparticipatie te verbeteren. “We vragen ouders of ze ons willen ondersteunen met ict, lezen, knutselen. Dat loopt nu goed.” Door veel te fotograferen en zo de ontwikkeling van de kinderen in beeld te brengen, is ook de betrokkenheid van ouders verbeterd. “Op locatie Zuid hebben kinderen een ‘ontwikkelboek’. Ouders kunnen zo echt de ontwikkeling van hun kind zien. Dit gaan we ook invoeren op locatie Lindenheuvel.”  Ook de oudercommissie is nieuw leven ingeblazen. “Er waren nog maar drie leden. Door ouders expliciet uit te nodigen zijn het er nu tien.” De leerkrachten worden er nadrukkelijk bij betrokken door ze aan werkgroepen met ouders te koppelen. “Daar heb ik het taakbeleid op afgestemd. De eerste vergaderingen zijn ’s avonds gehouden, de leerkrachten zijn daarvoor gecompenseerd. Daarna organiseren we de vergaderingen ’s middags na schooltijd.”

Enthousiast team
Niet alle ouders worden bereikt. Ook verwacht Jolanda niet dat alle taalleesachterstanden worden weggewerkt. “Bij sommige kinderen is de achterstand wel erg groot. Maar op dit moment hebben we wel een van de doelstellingen van de Taalpilot gehaald, namelijk een vijf procent hogere score op de DMT ten opzichte van het vorige toetsmoment in groep 4 tot en met 8! Met dit enthousiaste team, de gezamenlijke leesmomenten en het concept Boeiend Onderwijs zullen we zeker een flinke slag maken de komende drie jaar.”

School aan Zet, januari 2009