Taalpilots

Lezen moet leuk zijn. Dat is de vaste overtuiging van het team van Klaver-Heijplaat in Rotterdam. Daarom krijgen kleuters in groep 1 en 2 al te maken met letters en wordt er heel veel voorgelezen. Met deze aanpak won de school dit jaar de Mommersprijs voor leesonderwijs.





“Op een school als de onze is woordenschat een groot probleem”, zegt Wim Hoogerboord, schoolleider van Samenwerkingsschool De Klaver-Heijplaat. De Klaver-Heijplaat staat in Charlois, een Rotterdamse ‘Vogelaarwijk’. “Het leesonderwijs op gang krijgen is dus ook een groot probleem. Een jaar of acht geleden zijn we ons samen met onderwijsadviseurs van CED Groep en CPS gaan focussen op technisch lezen en fonemisch bewustzijn. In de kleutergroepen spelen we met letters, we maken woorden, we verzinnen woorden. We gebruiken onder meer de methode Spreekbeeld, om letters uit te beelden en er een verhaaltje bij te vertellen, zodat het leuk wordt voor de kinderen. Als we in groep 3 starten met technisch lezen hebben de kinderen al een voorschot genomen. Daarmee wordt het makkelijker om alle kernen van Veilig Leren Lezen in groep 3 af te krijgen.”

Expresfoutje
Leerlingen die niet vlot technisch kunnen lezen, beginnen nog niet met begrijpend lezen.”Eerst moet het technisch lezen op orde zijn, anders frustreer je het kind in zijn ontwikkeling. Voorlezen is daarom erg belangrijk, interactief voorlezen, waarbij je kinderen betrekt bij het verhaal. We hebben karrenvrachten boeken in school gehaald, om het lezen maar te stimuleren. En als kinderen eenmaal lezen, breiden ze hun woordenschat ook uit.” Hoogerboord leest zelf ook met kinderen in groep 3 . “Dan zeg ik: nu moet je één expresfoutje maken. Dat maakt het leuk, daar gaan ze naar zoeken. Soms worden ook wel ‘per ongeluk-foutjes’ gemaakt natuurlijk. Alle teamleden passen dit soort spelletjes en trucjes toe. In de hele school is voelbaar dat lezen belangrijk is.” De taalleesaanpak heeft ook een uitstraling naar andere vakken. Zo blijkt dat de manier waarop leerkrachten begrijpend lezen vormgeven – directe instructie, veel herhalen, samenvatten –ook prima toepasbaar is bij andere vakken, zoals rekenen.

Er moest iets gebeuren
Toen Hoogerboord op de Klaver-Heijplaat het leesonderwijs wilde aanpakken, en vooral toen hij fonemisch bewustzijn in de kleutergroepen introduceerde, waren de reacties van het team gemengd. “Sommige leerkrachten in groep 1 en 2 willen kleuters niet overbelasten. Kleuters moeten vooral spelen, is de gedachte. Dus het was mijn eerste zorg om het team op een lijn te krijgen. Van een aantal collega’s moet je dan afscheid nemen. Er lag namelijk ook een Inspectierapport waaruit duidelijk bleek dat er iets moest gebeuren.” De aanpak heeft vruchten afgeworpen. Met de mooie resultaten won Klaver-Heijplaat dit jaar de Mommersprijs. Deze prijs (een bronzen beeldje en een bedrag 10.000 euro) wordt tweejaarlijks uitgereikt aan een school die bijzonder prestaties neerzet op het gebied van het leesonderwijs. De naamgever van de prijs, Ceasarius Mommers,  is de grondlegger van de methode Veilig Leren Lezen.

'STOP'
Door taal, lezen en rekenen als topprioriteit te zien, doet Klaver-Heijplaat ook veel niet. “Het kringgesprek aan het begin van de dag hebben we afgeschaft. Dat doe je maar op een ander moment. Eerst lezen en rekenen op orde brengen.” Ook andere ‘vragen vanuit de samenleving’ krijgen van Hoogerboord weinig gehoor. “Vorig jaar verscheen er een rapport van de Onderwijsraad waarin beschreven werd wat de maatschappij allemaal verwacht van het basisonderwijs. Daar komt  veel werkdruk vandaan. Dan moeten we weer een ‘warme truiendag’ organiseren, vanwege het klimaat, of een ‘verkeersslang’ om het verkeer veiliger te maken.   De gemeente Rotterdam heeft ook zo haar speerpunten. Maar ik heb met de gemeente een afgesproken dat plannen waar ik geen tijd voor heb, voorzien van een sticker met ‘Stop’ kan retourneren.”

School aan Zet, maart 2009