Freinetschool De Piramide in Heerlen
Terugkoppelen naar het team
Alle kennis die de toekomstige taalspecialisten van Freinetschool * De Piramide in hun cursus opdoen, delen zij met hun collega’s. De leerkrachten voeren sommige opdrachten vervolgens in hun eigen klas uit. ‘We willen allemaal veel investeren.’
Veel van de 110 leerlingen van Freinetschool De Piramide in Heerlen komen uit de eigen (kansarme) wijk, maar de school trekt ook kinderen uit andere buurten. Ook gaan er kinderen van het Asielzoekerscentrum in Heerlen naar De Piramide.
Eigen teksten
Het uitgangspunt van Freinet is dat de belevingswereld van het kind het aanknopingspunt voor het onderwijs vormt. Een belangrijke manier daarvoor is dat de kinderen vrije teksten schrijven en deze ook drukken. ‘Taal is een belangrijk punt op onze school en binnen een Ffreinetschool’, zegt Manon Smeets. Zij is leerkracht van de schakelklas. Samen met collega Chantal Pastoor, de taalcoördinator, volgt ze de opleiding tot taalspecialist. ‘We gebruiken geen methode voor het aanvankelijk lezen en voortgezet technisch lezen, we gaan daarvoor onder meer uit van de teksten van de kinderen.
Woordenschat
Woordenschat is het belangrijkste speerpunt van het taalonderwijs op De Piramide. ‘Alle leerkrachten hebben een interne training gevolgd van Met woorden in de weer, de methodiek van Marianne Verhallen. We konden dit intern verzorgen doordat sommige collega’s hierin een opleiding hebben gevolgd.’ Het traject duurde ongeveer anderhalf jaar, waarin leerkrachten steeds opdrachten in de klas uitvoerden en het vervolgens terugkoppelden naar elkaar. Ook gingen collega’s bij elkaar in de klas kijken en hielpen zij elkaar met het uitproberen van nieuw materiaal, zoals het combineren van woordenschatonderwijs met onderwijs vanuit thema’s.
Bewust
In het begin waren leerkrachten soms onzeker. ‘Bied ik wel genoeg woorden aan, bied ik de goede woorden aan, bied ik het wel op de goede manier aan, dat soort vragen hadden collega’s in de startfase’, vertelt Manon. ‘Maar door het terugkoppelen en door het oefenen ermee zijn leerkrachten er zeer bedreven in geraakt. Ook de kinderen zelf komen met woorden. Ze zoeken woorden op voor op de woordmuur, of voor in de taalhoek, of voor in het klassenwoordenboek. De kinderen zijn zich ervan bewust dat ze woorden leren.’ De leerkrachten in de bovenbouw zien ook een duidelijke verbetering in het begrijpend lezen doordat de woordenschat toeneemt.
Doorgaande lijn
Het team van de Freinetschool heeft een doorgaande lijn in het woordenschatonderwijs ingericht. Woordenschat is zichtbaar in alle klassen. ‘We beginnen in groep 1 en 2 met woordkastjes. Dat zijn woorden en tastbare materialen, en veel plaatjes. In groep 3 / 4, dat is bij ons een combinatieklas, hebben ze een woordenschatkist en een woordmuur. Dat is ook nog erg tastbaar en visueel, maar gaat meer de kant op van het lezen. En in groep 5 gaat het echt om het woord en de betekenis ervan. Het wordt steeds taliger.’
Taalspecialist
Alle leerkrachten van Freinetschool de Piramide profiteren van de opleiding tot taalspecialist die Manon en Chantal volgen. ‘Elke keer als we een nieuwe module hebben gehad vertellen we de collega’s wat we hebben geleerd. Zij gaan dan ook in hun klas aan de slag. Bijvoorbeeld mondelinge taalvaardigheid, we leren dan met elkaar hoe je dat handen en voeten geeft in de klas.’ Chantal Pastoor is bezig met het maken van een analyse van het taalonderwijs. Volgend jaar zal zij het Technisch Lezen verder gestalte geven.
Schakelklas
Zelf heeft Manon een schakelklas. Negen kinderen van groep 2, 3 en 4 zitten vier ochtenden en een middag per week in de schakelklas. ‘Hier zijn de kinderen bezig met taal in een rijke taalomgeving. Ze praten, spelen, lezen, gaan erop uit. ‘Alles vanuit een betekenisvolle situatie. Alles in de klas is taal, ook als we tekenen of naar de gymzaal gaan. Ik probeer levend taalonderwijs te brengen’, vertelt Manon. ‘Ik leer ze wel begrippen die ze nodig hebben om te leren rekenen, deze komen naar voren in rekenverhalen die uit het thema voortkomen, maar rekeninstructie doet de leerkracht zelf.’
Internationaal Voorleesontbijt
Meertaligheid krijgt op De Piramide expliciet aandacht. Het nationale voorleesontbijt is op De Piramide een ‘internationaal voorleesontbijt’. ‘De ouders hebben in de kinderkeuken brood uit hun eigen land gebakken met de kinderen en voorgelezen in hun eigen taal’, vertelt Manon. ‘We laten de ouders ook zien hoe ze met hun kind kunnen praten over boeken. In het inloopkwartiertje in de kleutergroepen lezen we interactief voor, we doen dat samen met de ouders en leggen uit dat het belangrijk is dat ze in hun eigen taal voorlezen. Kinderen nemen ook prentenboeken mee naar huis om samen met hun ouders te lezen.’
Ouderbetrokkenheid
De ouderbetrokkenheid bij de schakelklas is nog niet zoals Manon dat graag zou zien. ‘De ouders hebben een contract getekend waarin staat dat ze één of twee keer in de week aanwezig zijn bij de schakelklas, maar dat gebeurt nog niet. Daar ga ik volgend jaar meer werk van maken.’
Succesfactor
Het lerarenteam is bereid veel te investeren en in te zetten op taal. Dat is volgens Manon de belangrijkste succesfactor voor goed taalonderwijs op De Piramide. ‘Alle leerkrachten zijn echt geïnteresseerd en passen toe wat ze leren. Doordat we veel uitwisselen leren we veel van elkaar.En we proberen dicht bij de kinderen te staan, door aan te sluiten bij hun belevingswereld en bij hun niveau, zodat we ze steeds een stap verder helpen.’
Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden. 16 april 2008
* OBS De Piramide bestaat uit drie locaties met een geheel eigen identiteit.
Dit artikel betreft alleen de Freinetschool.
|
|
Implementatiekoffer