Taalpilots

‘Scholen gaan dit niet meer loslaten’

Zowel de negen deelnemende scholen als het samenwerkingsverband in Heerlen hebben geprofiteerd van de Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden. De scholen werken doelgerichter, leerkrachten zijn bewuster bezig met taal, en binnen het samenwerkingsverband als geheel is de taaldeskundigheid toegenomen.

Negen scholen van het samenwerkingsverband Primair Onderwijs in Heerlen deden van 2007 tot 2010 mee aan de Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden. Naast de taalpilots namen acht van deze scholen ook deel aan de tweejarige pilot Kunst van Lezen, zodat er een echte taalleesimpuls plaatsvond. ‘De scholen zijn blij met wat er gebeurd is. Er zijn veel extra middelen ingezet, daar konden ze echt wat mee doen’, zegt Annelies van Westerop, de coördinator van het samenwerkingsverband. ‘De scores bij lezen zijn omhoog gegaan, leerkrachten geven krachtiger en doelgerichter taalleesonderwijs en de samenwerking met de bibliotheek heeft mooie kansen geboden. Scholen gaan dit niet meer loslaten.’

Taalspecialist
Een van de deelnemende scholen is obs De Piramide Rennemig. ‘Er is een duidelijke noodzaak voor, onze school staat in een taalarme buurt. Er is veel taalaanbod nodig’, zegt Birgitte van Hecke, taalspecialist en leescoördinator van De Piramide. ‘Het is goed om met een groep scholen samen te werken. Dan kun je meer organiseren op het gebied van nascholingen en lezingen.’ Tijdens de projectperiode zijn verschillende leerkrachten geschoold tot taalspecialist. Op de tweejarige opleiding bij het Expertisecentrum Nederlands in Nijmegen leerden zij taalleerarrangementen ontwerpen en uitvoeren en leerkrachten begeleiden bij het taalleesonderwijs. Birgitte is een van hen. ‘Ik heb samen met mijn collega's een taalbeleidplan gemaakt. Daarnaast hebben we de methode Met Woorden in de Weer geïmplementeerd. Eerst hebben mijn collega’s taalspecialisten en ik ons geprofessionaliseerd en daarna hebben we het overgebracht op de leerkrachten. Vervolgens heeft ook externe ondersteuning plaatsgevonden. Via teamscholing is woordenschat onder de aandacht gekomen.’
 

De Piramide is een kleine school en het team is gewend de schouders eronder te zetten. ‘Het team was meteen enthousiast,’zegt Birgitte. ‘Ik ben heel trots op het team, op wat we na drie jaar bereikt hebben. Er is nu een eenduidige aanpak, we doen het allemaal op dezelfde manier, we hebben allemaal een woordparaplu en een woordendeur en projecttafels, we doen allemaal consolideeroefeningen. Er is veel meer aandacht bijgekomen voor technisch lezen en woordenschat. Die tijd is nergens vanaf gegaan, we zijn veel efficiënter gaan omspringen met de tijd. We doen nu bijvoorbeeld vaak taalspelletjes aan het eind van de dag. Zonder dat de kinderen het in de gaten hebben oefenen we zo de woordenschat.’

Leerkrachtvaardigheden
Birgitte ziet het vergroten van de leerkrachtvaardigheden als dé sleutel tot succes. ‘Je komt van de pabo, en na 20 jaar zijn er inzichten veranderd, er zijn ook dingen weggezakt. Je moet blijven scholen. De leerkrachten hebben nu het juiste gereedschap. We hebben geleerd effectieve instructie te geven , de aanpak is veel efficiënter en effectiever geworden.  Iedereen is zich bewust van het belang van woordenschat. We stellen hogere doelen , we hebben een eenduidige aanpak en een doorgaande lijn. Ook monitoren we systematisch de gegevens. We willen minimaal een niveau per jaar omhoog.’

Begeleiding
Birgitte begeleidt de leerkrachten en zorgt ervoor dat het onderwerp regelmatig op de agenda van de teamvergadering staat. ‘Ondersteuning blijft belangrijk, je bent geneigd te verslappen na verloop van tijd. Blijf kijken naar je doelstellingen, waar wil je naartoe, wat biedt de methode, blijf monitoren, ga opbrengstgericht te werk.’

Schakelklas
De school is in 2007 met een schakelklas gestart . Twee ochtenden in de week krijgen kinderen uit groep 4 die het nodig hebben via taalleerarrangementen extra taalonderwijs. ‘Dat is succesvol’, zegt Birgitte. ‘Ik ben heel trots op dit team, op wat we bereikt hebben. Ik ben ook trots op het taalbeleidplan, het ligt er niet alleen maar we voeren het uit. We gaan nu eerst kijken of dit goed geïmplementeerd is, daarna willen we verder met spelling of begrijpend lezen, want dit kan ook allebei beter.’

Trots
Ook het samenwerkingsverband is trots op de scholen. ‘We hebben nu negen scholen die sterk taalleesonderwijs geven en we beschikken over interne deskundigheid  doordat er taalspecialisten  en leescoördinatoren zijn opgeleid’, zegt Annelies. ‘De scholen zijn nu bezig het schoolplan tot 2015 bij te stellen met aangescherpt taalbeleid, waarbij ze kijken naar hun eigen ontwikkeling daarin.’ De middelen die nog over waren van het project, zijn ingezet voor de aanschaf van leesboeken.

Projectbureau Kwaliteit, maart 2011