Taalpilots

Op 31 oktober 2008 kwam de top van het ministerie voor een werkbezoek naar Enschede.
Het werkbezoek had vooral een informeel karakter, gericht op het kennismaken met het leesverbeterplan en met de effecten op de school. Daarom vond dit bezoek plaats op obs La Res.

De delegatie bestond uit de directeur-generaal van het ministerie,
mevr. J. Lazeroms en twee hoofdambtenaren. Ook de voorzitter van de PO-raad mevr. Kervezee nam deel aan dit bezoek. Twee andere scholen waren eveneens uitgenodigd: obs Bijvank en sbo de Tender. In een open discussie werden verschillende onderwerpen besproken. Vooral de passie en de betrokkenheid van de scholen sprak de delegatie enorm aan.
In deze bespreking kwamen alle facetten van het leesverbeterplan aan de orde. Het is het geheel, het is de totale aanpak, het is de ketenbenadering, de opzet en de uitvoering van het plan.

Revolutionair
Het samenwerkingsverband WSNS is in het schooljaar 2006-2007 gestart met een revolutionaire aanpak van het leesonderwijs. Deze aanpak is gebaseerd op de theorie van dr K. Vernooy.
De basisscholen van CONSENT hebben deelgenomen aan deze nieuwe benadering. Onder leiding van Kees Vernooy heeft het CPS met WSNS en onderwijsadviseurs Expertis een leesverbeterplan opgesteld en uitgevoerd.
Het leesverbeterplan valt op door twee dimensies:
1. wat wordt onderwezen
2. hoe wordt onderwezen.

Doelgerichte aanpak
Centraal staat de doelgerichte aanpak. Niet de leerling staat centraal, maar de leerstof en de doelen. Het gehele leesverbeterplan is evidence based, dat wil zeggen dat alleen die aanpak wordt uitgevoerd, die hun effect in wetenschappelijk onderzoek hebben bewezen.
De leesresultaten zijn zonder meer spectaculair te noemen. De doelen voor technisch lezen worden behaald. Hierbij is geen onderscheid te constateren tussen de zgn “lichte”scholen en de zgn “zware” scholen. Het leesverbeterplan bewijst de stelling van K. Vernooy: niet de socio-economische achtergrond is bepalend voor het onderwijsleerresultaat, maar de kwaliteit en de effectiviteit van het onderwijs.

Schoolleider
CONSENT heeft aan het leesverbeterplan een dimensie toegevoegd en uitgewerkt, nl. de rol van de schoolleider.
In een van de lezingen gaf Kees Vernooy het volgende aan: “Toon mij een goede school en ik laat u een goede schoolleider zien”.
De directeur als resultaatgericht onderwijskundig leider is cruciaal gebleken in het realiseren van de doelen van het leesverbeterplan.
De algemeen directeur / bestuurder van Consent, Peter van Leeuwen, heeft zich hiervoor sterk gemaakt. In de eerste plaats door wetenschappelijk onderzoek, maar vooral door pressure in zijn rol als algemeen directeur.
De algemeen coördinator van het samenwerkingsverband, Ad Kappen, heeft in deze de rol van support.

Ketenbenadering
Deze benadering geeft een versterking van de keten, een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Een versterking van de keten CONSENT- directeur – leerkracht gericht op verhogen van het leesresultaat en van het leerrendement.
Deze ketenbenadering en ketenverantwoordelijkheid zijn uniek in Nederland.
En deze aanpak werkt. Om de woorden van K.Vernooy te citeren: “verbluffend”.
Het leesverbeterplan Enschede trekt landelijk veel aandacht. Regelmatig worden medewerkers van het samenwerkingsverband en van CONSENT gevraagd om workshop te verzorgen of deel te nemen aan veldraadplegingen. Deze workshops hebben de titel: “Het geheim van Enschede”.
Het leesverbeterplan heeft ook de aandacht getrokken van het ministerie van OCW.
Het leesverbeterplan wordt voor een gedeelte gesubsidieerd door het ministerie. Ook het ministerie en de PO-raad wilden zich zelf op de hoogte stellen van het geheim.

Niet pamperen
Een uitspraak van een interne begeleider die veelzeggend is: “onze school staat in een kansarme wijk, veel van onze kinderen komen met weinig bagage naar school. Thuis is er sprake van zware problematiek. Voor het leesverbeterplan was de visie van onze school, dat onze kinderen het vooral naar hun zin moesten hebben. Niet het lezen-taal-rekenen stond centraal, maar de pedagogische aanpak. We zouden dit nu pamperen noemen. Met het leesverbeterplan hebben we een totaal andere visie gekregen. Onze kinderen kunnen veel meer. We staan verbaasd welke resultaten we nu behalen. Door het leesverbeterplan stellen we de kinderen in staat om zich te ontworstelen aan hun negatieve spiraal. Onze kinderen krijgen kansen op schoolsucces. En niet alleen de kinderen, maar ook de ouders profiteren van het leesverbeterplan. We constateren verder, dat de gedragsproblematiek op school afneemt. De kinderen krijgen een positief zelfbeeld, hebben meer zelfvertrouwen”
“We zijn trots op onze school, op onze leerkrachten en op CONSENT”

Motivatie
Een gedeelte van dit bezoek bestond ook uit een bezoek aan de klassen van obs La Res. Ook hier weer zeer opvallend de grote betrokkenheid en de motivatie van de leerkrachten.
En van de kinderen. Een aantal leerlingen zette tijdens het bezoek hun blokje op rood en met de opmerking: “wanneer gaan jullie nu weg, wij willen lezen.”

Waardering
Uit de reacties bleek, dat de delegatie zeer onder de indruk was van deze aanpak.
Ook de scholen, die hadden deelgenomen aan dit werkbezoek, bedankten het ministerie voor hun belangstelling.  Dit bezoek werd door de scholen ervaren als blijk van waardering voor hun inzet, maar ook als blijk van waardering voor de inzet van Peter van Leeuwen en van Ad Kappen.

Consent, Ad Kappen, oktober 2008