Taalpilots

'Als variant gaan we nu theaterlezen'

Kinderen zijn beter te motiveren voor Begrijpend Lezen als het gaat over onderwerpen die ze belangrijk vinden. Daarom is de Borgloschool geabonneerd op Nieuwsbegrip. Daarnaast gaan leerkrachten aan de slag met theaterlezen en interactief voorlezen.

Thema: Begrijpend Lezen

Op de openbare basisschool Borgloschool in Deventer zitten 125 leerlingen, waarvan ongeveer 75 procent een allochtone achtergrond heeft. De school heeft op de lijst van zeer zwakke basisscholen gestaan,maar inmiddels heeft de inspectie, na een twee jaar durend vernieuwingstraject, in juni 2008 een zeer positief eindoordeel gegeven en zijn de resultaten weer stijgende.

Horizontaal lezen
‘Vooral het technisch lezen, woordenschatontwikkeling en begrijpend lezen staan bij ons hoog op de agenda’ vertelt taalcoördinator Tina Blacquiere. ’Vorig jaar is het horizontaal lezen ingevoerd. Dat betekent dat er schoolbreed wordt gelezen op dinsdag, woensdag, donderdag en vrijdag van half negen tot negen. In de kleutergroepen wordt dan voorgelezen. We zijn aan het experimenteren met interactief voorlezen, en in de bovenbouw wordt stil gelezen. In groep 3 krijgen ze leesonderwijs.’

Stilleeslokaal
De kinderen gaan ervoor naar verschillende lokalen. Er is een stilleeslokaal (zodra kinderen AVI 5 beheersen gaan ze stil lezen) en er zijn lokalen waar hardop wordt gelezen.  De leerkracht werkt dan met een klein groepje volgens de Ralfi-methode*), of, in groep 3, met Connect**). ‘Het was wennen voor de leerlingen en de leerkrachten’, vertelt Tina. ‘Lezen moet een normale activiteit worden. We doen daarbij ook aan boekpromotie. Als leerkracht moet je het goede voorbeeld geven en ook zelf lezen tijdens de “Horizontale momenten”.

Theaterlezen
Nu leerlingen en leerkrachten gewend zijn aan de routine van het dagelijks lezen, gaan leerlingen als variant ‘theaterlezen’. ‘Eén van de leerkrachten heeft zich hierin verdiept’, vertelt Tina. ‘We gebruiken daarvoor teksten met vier rollen. Het is de bedoeling dat kinderen een rol voorbereiden en dan met zijn vieren voor de klas voorlezen. Het gaat daarbij echt om lezen, het wordt geen toneelstukje met rekwisieten en een decor. Als het goed gaat willen we het eventueel wel uitvoeren voor de hele school, maar we nemen niet te grote stappen.’

Voorlezen
Daarnaast wil Tina kinderen uit groep 7 en 8 inzetten bij het leesonderwijs aan kleuters. ‘We laten ze samen met een kleuter een prentenboek lezen. We denken dat zowel de leerling uit de bovenbouw als de kleuter daarvan kan profiteren.’ 

Taal op maat
Als onderdeel van de taalpilot heeft de school een nieuwe taalmethode aangeschaft, Taal op maat. ‘Deze methode heeft veel aandacht voor woordenschat, en dat is op een school als de onze enorm belangrijk’, legt Tina uit. ‘ We hadden de keuze uit twee methodes die op woordenschat ongeveer even goed waren, we hebben gekozen voor de methode waarvan de invoering het eenvoudigst was. 

Nieuwsbegrip
De methode voor Begrijpend Lezen wordt in zijn geheel niet meer gebruikt. ‘We hadden Goed Gelezen, maar we gebruiken nu Nieuwsbegrip***). Toen we daar vorig jaar mee begonnen, stond de film Fitna centraal. Dat leverde veel discussie op! We hadden allemaal betrokken lezers.’ Nieuwsbegrip dekt niet alle einddoelen van Begrijpend Lezen. Daarom worden van Goed Gelezen nog wel de kaarten gebruikt.

Technisch Lezen
‘Met technisch lezen hebben we inmiddels goede resultaten geboekt. In de bovenbouw zitten nog uitvallers, in de onderbouw bijna niet meer. Kinderen kunnen ook later in de schoolloopbaan alsnog uitvallen, en we toetsen op school daarom iedereen. Vroeger namen we alleen een DMT-toets af bij leerlingen die op vorige toetsen een D of E hadden gescoord. Maar kinderen kunnen afzakken, en daarom houden we nu de vinger aan de pols.’

Woordenschat
Taal op maat biedt goede houvast bij de ontwikkeling van de woordenschat. Maar de leerkrachten zoeken nog naar een goede uitwerking ervan. ‘De keuze van woorden is soms lastig. En de ene leerkracht vindt het ook makkelijker om met spelletjes bijvoorbeeld woorden in te slijpen dan de andere. Ook willen we een doorgaande lijn ontwikkelen, waarbij er een soort basiswoordenlijst ontstaat.’ De groepen 1 en 2 kunnen profiteren van een digitale woordenlijst die een collega-school gemaakt heeft  voor  het voor- en vroegschoolse programma Piramide, waarbij woorden via het digitale schoolbord worden aangeboden.

Geen leescultuur
Als voornaamste knelpunt ziet Tina dat in de gezinnen nauwelijks boeken voorhanden zijn. ‘Er is geen echte leescultuur en sommige kinderen worden door hun ouders niet vaak geholpen bij het vergroten van hun woordenschat. Culturele uitstapjes of gewoon even samen met het kind de stad in is niet voor elk gezin een automatisme.'

Succesfactor
Het horizontaal lezen is een belangrijke succesfactor, omdat daarmee een leesgewoonte wordt gekweekt. Daarnaast is Nieuwsbegrip een gouden greep geweest. ‘Kinderen hebben belangstelling voor de onderwerpen die aan bod komen, zoals bij Fitna. Het was niet makkelijk soms om de discussie in goede banen te leiden, maar het stimuleert het lezen wel.’


Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden, januari 2009 

 *) Ralfi: didactiek voor zwakke, spellende, lezers met als doel sneller te leren lezen en het leesniveau te verhogen.
**) Connect: leesinterventieprogramma voor zwakke beginnende lezers.
***) Nieuwsbegrip: interactieve methode voor begrijpend lezen aan de hand van de actualiteit.