Kruispunt Santenkraam in Amsterdam
Tijd nemen
Basisscholen Kruispunt en Santenkraam staan in Amsterdam-zuidoost. De scholen zijn sinds kort gefuseerd en hebben samen zo’n 500 leerlingen. De school zet in eerste instantie in op woordenschat, en hecht daarnaast veel belang aan een doorgaande leerlijn in taal en lezen.
‘Voor we meededen met de taalpilots waren we al bezig met taalbeleid’, vertelt Marijke van Amersfoort, directeur van Kruispunt / Santenkraam. ‘De aanleiding was dat we zagen dat de ontwikkeling van de woordenschat achterbleef. Een tijdlang accepteerden we gewoon dat onze leerlingen voornamelijk D- en E-scores haalden. Dat was een soort gegeven: “Jammer, maar met deze kinderen kom je niet verder”. Dat is nu radicaal veranderd.’
Draagvlak
Van Amersfoort vroeg Henk Sitser van de Amsterdamse onderwijsbegeleidingsdienst ABC om een analyse op de scholen uit te voeren en een taalbeleidsplan op te zetten. Dat resulteerde in een overzicht van toetsresultaten en een voorstel voor een doorgaande leerlijn voor taal en lezen. Hierin is uitgewerkt wat er in de groepen 1 en 2 moet gebeuren, wat in groep 3 en wat in de groepen daarna, en welke leerkrachtvaardigheden er nodig zijn. ‘Over elke sheet van Henk kun je een dag praten’, zegt Van Amersfoort, ‘en dat hebben we dan ook gedaan. Voor het creëren van een draagvlak is het nodig dat alle leerkrachten zien dat het niet goed gaat, ondanks de inspanningen.’
Woordenschat
Woordenschat wordt het belangrijkste gevonden. Daarom zijn de scholen in 2006-2007 gestart met woordenschatonderwijs. Alle leerkrachten van Kruispunt / Santenkraam haalden het assessment ‘Met woorden in de weer’. Het liefst had Van Amersfoort daarnaast ook Piramide in groep 3 ingevoerd, maar dat is niet gelukt. Wel is Estafette in groep 4 ingevoerd, voor (Voortgezet) Technisch Lezen, en wordt bij de kleuters aan beginnende geletterdheid gewerkt. ‘We nemen de tijd die nodig is’, zegt Van Amersfoort. ‘Voor het invoeren van ‘Met woorden in de weer’ staat anderhalf jaar, wij hebben er twee jaar over gedaan.’ Inmiddels zijn ook teamleden opgeleid om trainingen ‘Met woorden in de weer’ te kunnen geven.
Taalgroep
Om het taalbeleid te coördineren is een taalgroep ingesteld. Hierin hebben twee leerkrachten zitting, waarvan er één Nederlands studeert en de ander tevens bouwcoördinator is. Daarnaast maken de adjunct-directeur van Santenkraam en een ib-er deel uit van de taalgroep. ‘Eén taalcoördinator is te smal’, vindt Van Amersfoort. ‘Als die ziek is, ligt het allemaal stil.’ De taalgroep legt klassenbezoeken af en ondersteunt de leerkrachten bij de uitvoering. ‘De taalgroep heeft status, het is duidelijk wat ze doen. Het zijn mensen in wie het team vertrouwen heeft. Veel mensen vinden consultaties eng, maar iedereen moet meedoen. Als dat niet gebeurt, gaan we in gesprek.’
Piramide
Dit schooljaar wordt ook in groep 3 Piramide ingevoerd. Van Amersfoort: ‘Kort voor we met het huidige taalbeleid begonnen, hadden we Veilig Leren Lezen ingevoerd. De leerkrachten van groep 3 waren onervaren, en waren niet in staat om die methode met Piramide te combineren. Bij de vorige methode, Leeslijn, had dat makkelijker gekund, maar het nadeel van die methode is weer dat je er goed in moet zitten, dus die methode is voor beginnende leerkrachten ook niet zo geschikt.’ Inmiddels vindt in de onderbouw interactief voorlezen plaats, aansluitend op de ankerwoorden van Veilig Leren Lezen.
Aanpassen
De resultaten zijn al zichtbaar. In alle klassen wordt ‘geclusterd’, er is een rijke leeromgeving geschapen, de AVI-niveaus stijgen. ‘Het kost veel tijd en geld’, zegt Van Amersfoort. ‘En je kunt het niet naast iets anders doen, een nieuwe rekenmethode bijvoorbeeld. En je moet flexibel zijn, je kunnen aanpassen. Daarom moet je niet alles in een keer plannen. We hebben bewust de komende jaren nog niet ingevuld.’
Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden, 5 februari 2008
|
|
Implementatiekoffer