Taalpilots

Interview met Tessa Egbertsen

Pabostudent Tessa Egbertsen heeft voor haar afstudeerproject een leesinterventie op SO De Wissel in Almelo uitgevoerd. Zwakke lezers gaan in één maand tijd één of meer AVI-niveaus omhoog. Tessa: ‘Kinderen lezen graag over een onderwerp dat hun interesse heeft.’

‘Een goede instructie is erg belangrijk. Goed voordoen’, zegt de in juni 2009 afgestudeerde leraar Tessa Egbertsen. ‘Daarnaast moet je echt de tijd nemen om te lezen. Aan het begin van de dag, als ze nog fris zijn. En de teksten van Nieuwsbegrip*) vergroten de motivatie doordat ze de leerling prikkelen.’ 

Nieuwsbegrip
Voor haar afstudeeronderzoek wilde Tessa graag een leesinterventieproject uitvoeren op een SO-school. Taalleesspecialist Kees Vernooy deed haar de suggestie aan de hand hiervoor Nieuwsbegrip te gebruiken. ‘Van te voren had ik de kinderen gevraagd waar ze graag over wilden lezen. Ze kwamen met onderwerpen die ze in het Jeugdjournaal hadden gezien, en over de natuur’, vertelt Tessa. ‘De Nieuwsbegrip-teksten sluiten bij aan bij deze interesse.’

Structuur
Iedere woensdag, donderdag en vrijdag werkte Tessa gedurende een maand met vijf kinderen van tien jaar aan het lezen. Tessa: ‘Structuur is belangrijk voor deze kinderen. Dezelfde dagen, dezelfde tijd, dezelfde leerkracht.’ Om half negen begon ze met het behandelen van ‘moeilijke woorden’ die in de tekst voorkwamen en bood ze aan in een cluster. Daarna las ze zelf de tekst voor, terwijl de leerling bijwijzen. ‘De moeilijke woorden begrijpen ze dan al.’

Hardop denken
Vervolgens deed Tessa hardop voor hoe je naar een tekst kijkt: waar zou het over gaan, wat weet ik er al van, enzovoort. Daarna gingen de Tessa en de kinderen samen ‘koorlezen’ en vervolgens duolezen. ‘Dat was in het begin wel spannend, ik dacht: misschien gaan ze iets heel anders doen dan lezen. Maar ze waren erg geïnteresseerd, en toen we een keer de routine te pakken hadden, ging het heel goed.’

Duo-lezen
De duo’s had Tessa samengesteld door een kind met een relatief hoog leesniveau te koppelen aan een kind met een lager leesniveau. Ook lette ze op de of de kinderen met elkaar overweg konden. Zelf las ze samen met een kind. Bij één van duo’s hielp de onderwijsassistent. ‘De eerste zin wordt gelezen door het kind met het hoge niveau. Dan leest het kind met het lagere niveau de zin nogmaals, en vervolgens de tweede zin. Het kind met het hogere niveau herhaalt die zin, en verbetert eventueel, een leest zin drie. Het is nog best lastig om na een zin te stoppen, dat moet je echt even oefenen.’

Evaluatie
Iedere les sloot Tessa af met een korte evaluatie en de vraag: hoe kan ik jullie nog meer helpen? ‘Of we deden een spelletje, bijvoorbeeld tellen hoe vaak een bepaald woord voorkomt in de tekst, en wie het goed heeft, krijgt een snoepje.’

Dezelfde tekst
Gedurende de hele week wordt dezelfde tekst gelezen. Op maandag en dinsdag behandelde een  collega de vragen. Ter afwisseling werd bij de tekst horend filmpje vertoond.

Stillezen
’s Middags liet Tessa de kinderen nog een half uur stillezen, waarbij ze zelf ook een boek las. ‘Ik geef het goede voorbeeld.’ De kinderen konden kiezen uit informatieve en fictieve teksten. Tessa zorgde ervoor dat er ruim materiaal voorhanden was over het onderwerp dat in de belangstelling stond. ‘Toen het over piraten ging waren ze daar zo in geïnteresseerd, dat ik uit de bibliotheek heel veel boeken over piraten heb gehaald. We hebben zelfs een piratenboot gebouwd.’

Effect
Tessa’s streefdoel – minstens een AVI-niveau vooruit in een maand – werd voor alle leerlingen behalve één gehaald. Maar het effect reikte verder. Ook in de zaakvakken constateerde Tessa dat kinderen soms de aangeleerde leesstrategieën al toepasten. Op De Wissel wordt nu ook in andere groepen met Nieuwsbegrip gewerkt.

Schoolbreed lezen
‘Om het niet te laten wegzakken is het nodig dat je het goed onderhoudt en verder uitbouwt’, zegt Tessa. ‘In De Wissel gaan we komend schooljaar schoolbreed lezen, zodat het ‘s morgens een half uur lang helemaal stil is in de school.’ 

*) Nieuwsbegrip is een door de Rotterdamse CED-Groep ontwikkelde aanpak waarmee kinderen aan de hand van aantrekkelijke en actuele teksten het beoogde leesniveau kunnen halen.

Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden, juli 2009