Taalpilots

SBO-scholen en SO-scholen cluster 2 en 4 die de leesprestaties van hun leerlingen willen verbeteren kunnen zich aanmelden voor deelname aan het onderzoek SLIM. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door het Expertisecentrum Nederlands.
Het onderzoek is een van de gehonoreerde onderzoeksvoorstellen van het actieprogramma Onderwijs Bewijs.



In het schooljaar 2009-2010 zal het Expertisecentrum Nederlands een onderzoek naar leesbevordering bij leerlingen in het S(B)O starten. Het onderzoek vindt plaats in het kader van het actieprogramma Onderwijs Bewijs, een initiatief van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Binnen dit actieprogramma is een aantal onderzoeksvoorstellen gehonoreerd om kennis te krijgen over wat werkt in het onderwijs.

Onderzoek naar leesbevordering in het speciaal (basis)onderwijs
Goed leesonderwijs moet ervoor zorgen dat ook leerlingen uit het speciaal (basis)onderwijs de school verlaten met een leesniveau waarmee zij zich in de maatschappij en vervolgonderwijs kunnen redden. Dit wordt nog niet altijd bereikt. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat niet alle leerlingen het streefdoel van AVI-9 behalen en dat de leesmotivatie dikwijls laag is. Het Expertisecentrum Nederlands (Radboud Universiteit Nijmegen) gaat onderzoek doen naar het effect van een interventieprogramma ter bevordering van leesvaardigheid en leesmotivatie bij leerlingen in het SBO en SO (cluster 2 en cluster 4). Hieronder lichten we toe waaruit de interventie bestaat en wat deelname aan het onderzoek betekent.

Interventieprogramma SLIM
Het Expertisecentrum Nederlands heeft het interventieprogramma SLIM (Wentink, Wouters, & Hertum, 2007) ontwikkeld en is bedoeld voor leerlingen die leren lezen met de methode Leeslijn/Leesweg. SLIM staat voor Stimuleringsprogramma Lezen uitgaande van Instructie en Motivatie. Het programma richt zich op het verbeteren van de technische leesvaardigheid en de lees- en schrijfmotivatie van leerlingen door expliciet aandacht te besteden aan instructie en functionele geletterdheid.

Minimaal één AVI-beheersingsniveau per half jaar vooruit
Aansluitend op de Leeslijn/Leesweg werkt de leerling met zogenaamde routekaarten waarop gestructureerd aangegeven staat welke aanvullende opdrachten gemaakt moeten worden. De leerling maakt begripsvragen en functionele lees-/schrijfopdrachten die aansluiten op de belevingswereld van de leerling. De doelstelling van het programma is dat leerlingen minimaal één AVI-beheersingsniveau per half jaar vooruitgaan met lezen en dat ze aan het eind van hun basisschoolperiode een maximaal niveau van functionele geletterdheid (AVI-9) hebben bereikt.

Positieve effecten
Eerder onderzoek liet positieve effecten van SLIM zien bij leerlingen uit de midden- en bovenbouw in het SBO (Wentink, Wouters, Wennekers, van Hertum en Reuvekamp, 2006). Leerlingen gingen gemiddeld 1 AVI-niveau vooruit na 10 weken werken met het SLIM programma. Bovendien nam de motivatie voor lezen toe. Aanvullend onderzoek is echter nodig om de effecten als aanvulling op de leesmethode Leeslijn/Leesweg in SBO en ook SO vast te stellen.

Onderzoeksopzet
Om de effecten te kunnen aantonen, zullen de deelnemende scholen worden verdeeld in twee groepen. De eerste groep zal werken met de Leeslijn/Leesweg zonder aanvullend programma maar wel met verlenging van de leestijd. De tweede groep zal werken met de Leeslijn/Leesweg en daarnaast het SLIM-programma. Zowel voor, tijdens en na twee periodes van 10 weken zullen tests worden afgenomen om de leesvaardigheid en de leesmotivatie te toetsen.

Wat kunnen scholen die meedoen verwachten?
• Het onderzoek vindt plaats gedurende 1 schooljaar in twee periodes van 10 weken
• Het onderzoek richt zich op de middenbouw van het SBO en SO (cluster 2 en cluster 4)
• Aan start van het onderzoek krijgen leerkrachten uit beide onderzoeksgroepen voorlichting/training (naar schatting 2x2 uur)
• De leerkrachten krijgen gratis de benodigde materialen van het interventieprogramma SLIM, de handleiding en leerlingmaterialen. Ook de scholen die in het onderzoek niet met SLIM zullen werken krijgen na afloop de materialen en training, zodat zij na het onderzoeksjaar met het programma kunnen werken.
• De onderzoeker komt tenminste 2 keer langs om te observeren waarbij desgewenst begeleiding kan worden gegeven.
• Onderzoekers en testassistenten nemen voor, tijdens en na de interventie tests af zoals onder andere de DMT en AVI. De gegevens zullen beschikbaar worden gesteld aan de scholen.

Meer informatie en aanmelden
Femke Scheltinga, projectleider Expertisecentrum Nederlands
E-mail: F.Scheltinga@taalonderwijs.nl